Trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, không thiếu những ý tưởng công nghệ tiềm năng. Tuy nhiên, khoảng cách từ một kết quả nghiên cứu trong phòng thí nghiệm đến một doanh nghiệp có khả năng tạo ra giá trị cho thị trường luôn là một hành trình đầy thách thức. Nhiều công nghệ sở hữu nền tảng khoa học xuất sắc nhưng vẫn không thể phát triển thành sản phẩm hoặc doanh nghiệp thành công do thiếu nguồn lực, thiếu kinh nghiệm thương mại hóa hoặc chưa tìm được hướng tiếp cận thị trường phù hợp.
Đây cũng là bài toán mà Creative Destruction Lab (CDL) được thành lập để giải quyết.
Ra đời tại Canada và hiện được triển khai tại nhiều quốc gia, CDL được biết đến là một trong những chương trình hỗ trợ startup công nghệ chuyên sâu (deeptech) hàng đầu thế giới. Khác với các mô hình tăng tốc khởi nghiệp truyền thống vốn thường tập trung vào các startup đã có sản phẩm hoặc thị trường tương đối rõ ràng, CDL hướng đến những công nghệ có hàm lượng nghiên cứu cao trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, vật liệu tiên tiến, công nghệ lượng tử, năng lượng sạch và các ngành công nghệ nền tảng khác.
Điểm đặc biệt của mô hình này nằm ở việc nguồn lực quan trọng nhất không phải là vốn đầu tư mà là mạng lưới cố vấn chất lượng cao. CDL quy tụ các nhà sáng lập doanh nghiệp công nghệ thành công, nhà đầu tư, chuyên gia ngành và các nhà khoa học hàng đầu cùng tham gia hỗ trợ các startup. Thông qua các phiên làm việc chuyên sâu, các nhóm khởi nghiệp được thách thức liên tục về tính khả thi của công nghệ, nhu cầu thị trường, chiến lược phát triển sản phẩm cũng như lộ trình tăng trưởng dài hạn.
Theo chia sẻ tại buổi làm việc, một trong những sai lầm phổ biến của các startup công nghệ là quá tập trung vào những tính năng kỹ thuật mà chưa dành đủ sự quan tâm cho bài toán thị trường. Một công nghệ có thể rất tiên tiến về mặt khoa học, nhưng nếu không giải quyết được một nhu cầu cụ thể hoặc không tạo ra giá trị rõ ràng cho khách hàng thì khả năng thành công vẫn rất hạn chế.
Chính vì vậy, việc xác thực thị trường (market validation) được CDL xem là một trong những yêu cầu quan trọng ngay từ giai đoạn đầu. Các startup không chỉ được khuyến khích hoàn thiện công nghệ mà còn phải liên tục kiểm chứng các giả định kinh doanh, xác định nhóm khách hàng mục tiêu và đánh giá mức độ phù hợp giữa giải pháp công nghệ với nhu cầu thực tế của thị trường.
Một nội dung đáng chú ý khác được chia sẻ là đặc thù của các startup công nghệ chuyên sâu. So với nhiều mô hình khởi nghiệp khác, các dự án deeptech thường có chu kỳ phát triển dài hơn, yêu cầu nguồn lực lớn hơn và đối mặt với nhiều rủi ro hơn trong quá trình thương mại hóa. Điều này đòi hỏi các nhà sáng lập không chỉ có năng lực nghiên cứu mà còn cần được hỗ trợ bởi hệ sinh thái gồm các nhà đầu tư, chuyên gia kỹ thuật, doanh nghiệp đối tác và các tổ chức trung gian có khả năng đồng hành trong dài hạn.
Từ góc độ đại học và các tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo, mô hình CDL cũng mang đến nhiều gợi mở đáng chú ý. Thay vì chỉ tập trung vào các hoạt động đào tạo khởi nghiệp hoặc hỗ trợ tài chính ngắn hạn, việc xây dựng mạng lưới cố vấn chất lượng cao, kết nối startup với doanh nghiệp và nhà đầu tư phù hợp có thể tạo ra tác động lớn hơn đối với khả năng phát triển bền vững của các doanh nghiệp công nghệ.
Buổi làm việc với CDL cho thấy rằng thương mại hóa công nghệ không đơn thuần là câu chuyện về nguồn vốn hay sở hữu công nghệ. Đằng sau những doanh nghiệp công nghệ thành công thường là cả một hệ sinh thái hỗ trợ, nơi tri thức học thuật được kết nối với kinh nghiệm thị trường, nguồn lực đầu tư và các mạng lưới hợp tác chiến lược.
Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp công nghệ, những kinh nghiệm từ CDL mang đến góc nhìn đáng tham khảo về cách xây dựng các cơ chế hỗ trợ hiệu quả cho các công nghệ có tiềm năng tạo ra giá trị lớn trong tương lai. Không chỉ là nơi ươm tạo ý tưởng, các trường đại học và trung tâm đổi mới sáng tạo còn có thể đóng vai trò là cầu nối giữa nghiên cứu, doanh nghiệp và thị trường, góp phần đưa các kết quả nghiên cứu đến gần hơn với nhu cầu thực tiễn của xã hội.