”Ai sẽ làm chủ công nghệ quốc gia?”
Phát biểu tại Lễ Khai khóa, GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc ĐHQG-HCM, nhấn mạnh vai trò của đại học trong đào tạo nhân tài, phát triển tri thức và giải quyết những vấn đề thực tiễn của đất nước. Đất nước không cần thêm “một cỗ máy khổng lồ” mà cần “một người khổng lồ” biết mình đang đi đâu, chịu trách nhiệm với ai, dám nhận việc khó và “dám nói những điều cần nói”. Trong đó, người thầy không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn là người thiết kế trải nghiệm học tập, đặt bài toán, hướng dẫn nghiên cứu, kết nối sinh viên với những bài toán thực tế, tạo điều kiện để người học trải nghiệm, thử nghiệm và trưởng thành.
Với ĐHQG-HCM, mỗi giảng đường, phòng thí nghiệm, nhóm nghiên cứu trong hệ thống là một phần của câu trả lời cho câu hỏi: “Ai sẽ làm chủ công nghệ của quốc gia?”. Theo đó, các đơn vị thành viên, trực thuộc ĐHQG-HCM sẽ đi như một hệ thống, cùng nhận một bài toán, cùng chia một nguồn lực, cùng chịu trách nhiệm về một kết quả; và niềm tin của Chính phủ phải được trả lại bằng những thứ có thể cầm nắm được: một công nghệ do người Việt làm chủ, một chính sách xây dựng trên bằng chứng, một doanh nghiệp lớn lên từ tri thức, một người trẻ biết dùng năng lực của mình để phụng sự.
Qua đó, Giám đốc ĐHQG-HCM kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo sớm ban hành Nghị định mới về đại học quốc gia, một “chiếc áo thể chế” đủ rộng để đại học chủ động về tổ chức, đào tạo, thu hút chuyên gia và liên kết doanh nghiệp, đủ chặt để bảo đảm trách nhiệm giải trình; đồng thời cam kết ĐHQG-HCM công khai mục tiêu, tiến độ, chấp nhận đánh giá độc lập và chịu trách nhiệm về kết quả.
Gửi gắm thông điệp đến học sinh, sinh viên, Giám đốc ĐHQG-HCM nhắn nhủ các em cần nhìn nhận đầy đủ cả ánh sáng lẫn bóng tối của công nghệ trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo và các công nghệ mới đang làm thay đổi sâu sắc đời sống xã hội.
Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu
Phát biểu tại Lễ Khai khóa năm 2026 của ĐHQG-HCM, Thủ tướng Lê Minh Hưng lưu ý 5 nhiệm vụ trọng tâm đối với ĐHQG-HCM: trở thành nơi phát hiện, đào tạo và quy tụ nhân tài hàng đầu đất nước, đặc biệt trong các lĩnh vực khoa học cơ bản và công nghệ chiến lược; phát huy vai trò trung tâm trí tuệ, tư vấn và phản biện chính sách, cung cấp luận cứ khoa học phục vụ hoạch định chính sách phát triển; xây dựng một đại học thống nhất về chiến lược và sức mạnh, thúc đẩy hình thành các nhóm nghiên cứu liên ngành mạnh, sử dụng chung đội ngũ, phòng thí nghiệm và dữ liệu; kết nối đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo thành một chuỗi thống nhất, tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp và chuyên gia trong nước, quốc tế; tập trung nguồn lực làm chủ một số công nghệ chiến lược, phát triển công nghệ lõi, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và tạo ra các sản phẩm công nghệ có khả năng cạnh tranh, mang thương hiệu Việt Nam.
Để hiện thực hóa các mục tiêu này, Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành và địa phương hoàn thiện cơ chế, chính sách, tăng cường đầu tư và đặt hàng nghiên cứu, tạo điều kiện để ĐHQG-HCM phát triển thành trung tâm đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo hàng đầu.
Đối với đội ngũ nhà giáo, nhà khoa học, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu nêu gương về đạo đức, tinh thần học tập suốt đời, sự trung thực và liêm chính trong học thuật; khuyến khích phản biện khoa học, tôn trọng sự khác biệt và tạo điều kiện để các ý tưởng sáng tạo được thử nghiệm, kiểm chứng. Cùng với việc truyền thụ tri thức và phát triển năng lực chuyên môn, các cơ sở giáo dục cần chú trọng bồi dưỡng nhân cách, bản lĩnh, trách nhiệm xã hội và khát vọng cống hiến cho xã hội.
Gửi thông điệp đến học sinh, sinh viên, Thủ tướng khẳng định: “Đất nước không chỉ cần những người giỏi công nghệ mà còn cần những người có năng lực, trách nhiệm, khát vọng và tri thức toàn cầu gắn với cội nguồn Việt Nam; dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới và chịu trách nhiệm về lựa chọn của chính mình”. Thủ tướng mong muốn người học chủ động tìm hiểu bản chất vấn đề, mạnh dạn đặt câu hỏi, tranh luận, thử nghiệm, không ngừng hoàn thiện bản thân và làm chủ công nghệ, qua đó phát huy năng lực, đóng góp thiết thực vào sự phát triển của đất nước.
Vinh danh tài năng, lan tỏa giá trị khoa học và kết nối nguồn lực phát triển
Điểm nhấn tại Lễ Khai khóa năm 2026 là hoạt động khen thưởng các cá nhân tham gia “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, do Thủ tướng Chính phủ trực tiếp trao phần quà. Các giảng viên, cán bộ chuyên môn, học viên và cựu người học của Trường ĐH Bách khoa và Trường ĐH Khoa học tự nhiên đã ứng dụng các phương pháp khảo sát địa vật lý, phân tích dữ liệu và khoanh vùng các vị trí nghi có hài cốt liệt sĩ, qua đó hỗ trợ lực lượng chức năng trong công tác tìm kiếm, quy tập.
ĐHQG-HCM đã vinh danh các nhóm nghiên cứu cùng nhà khoa học đạt giải thưởng và danh hiệu uy tín trong nước và quốc tế từ đầu năm 2026 đến nay; đồng thời, vinh danh 16 tập thể nhóm nghiên cứu và 10 nhà khoa học có thành tích nổi bật trong sáng chế, công bố khoa học và nghiên cứu ứng dụng.
Đối với người học, ĐHQG-HCM khen thưởng 07 tập thể và 09 cá nhân học sinh, sinh viên đoạt giải quốc tế. Thủ tướng Chính phủ và Giám đốc ĐHQG-HCM trao thưởng cho 17 thủ khoa tuyển sinh năm học 2026-2027 và thủ khoa tốt nghiệp năm học 2025-2026.
Bên cạnh đó, tại Lễ Khai khóa, 7 doanh nghiệp, đối tác đã trao các khoản tài trợ cho việc phát triển ĐHQG-HCM với tổng giá trị gần 160 tỷ đồng.