Thông điệp được GS.TS Mai Thanh Phong nhấn mạnh trong bài phát biểu tại Lễ khai giảng năm học 2026-2027, khi Trường ĐH Bách khoa chào đón hơn 6.000 tân sinh viên khóa 2026 – thế hệ được kỳ vọng sẽ trở thành nguồn nhân lực quan trọng cho chiến lược phát triển khoa học – công nghệ của đất nước.
Nhân lực kỹ thuật – công nghệ trước những yêu cầu mới
Theo GS.TS Mai Thanh Phong, cùng với sự phát triển nhanh chóng của khoa học – công nghệ, đặc biệt trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, vi mạch bán dẫn, sản xuất thông minh, tự động hóa, vật liệu tiên tiến…, những công nghệ mới đang tác động mạnh mẽ đến năng lực cạnh tranh của mỗi quốc gia.
Ông cho rằng những đột phá trong tư duy và cơ chế quản trị thời gian qua đang kiến tạo các động lực tăng trưởng mới cho đất nước. Từ Nghị quyết 57-NQ/TW của Trung ương về đột phá khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đến Nghị quyết số 19-NQ/TW của Trung ương về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam, Đảng và Nhà nước xác định khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo là động lực chính cho mô hình tăng trưởng quốc gia, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số và trở thành nước có thu nhập cao vào năm 2045.
Theo đó, với những mục tiêu đào tạo 50.000 kỹ sư bán dẫn, 10.000 nhân lực trí tuệ nhân tạo hay 4.000 nhân lực điện hạt nhân đến năm 2030 của đất nước, Hiệu trưởng Trường ĐH Bách khoa cho rằng, đây không đơn thuần là chỉ báo về nhu cầu tương lai hay sự dịch chuyển cơ cấu ngành nghề. Mà còn khẳng định rằng: “Muốn hiện thực hóa chiến lược về đột phá khoa học công nghệ thì đào tạo nhân lực phải đi trước một bước”, GS.TS Mai Thanh Phong nhấn mạnh.
Đây cũng là thời cơ để Trường ĐH Bách khoa phát huy vai trò, thế mạnh và vị thế trong đào tạo, nghiên cứu và phát triển nhân lực kỹ thuật – công nghệ trọng điểm. Bên cạnh những lĩnh vực kỹ thuật truyền thống đã tạo nên thương hiệu của Nhà trường trong gần 70 năm, Nhà trường đang phát triển các ngành đào tạo đáp ứng nhu cầu mới của đất nước.
Gần đây, Trường đã phát triển và vận hành một số chương trình đào tạo như: Kỹ thuật Hạt nhân, Kỹ thuật Bán dẫn, Kỹ thuật Đường sắt tiên tiến, Kỹ thuật các phương tiện tự hành… phù hợp với các ưu tiên chiến lược quốc gia.
Sự chuyển dịch này cũng được thể hiện qua mùa tuyển sinh năm 2026. Số lượng thí sinh đăng ký vào Trường tăng gần một nửa so với năm trước, góp phần gia tăng mức độ cạnh tranh và đưa điểm trúng tuyển của 57 ngành, chương trình của Trường tăng so với năm 2025. Gần một nửa tân sinh viên đạt chứng chỉ IELTS từ 6.0 trở lên dù chuẩn quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ đầu vào có khắt khe hơn.
“Xem AI là công cụ hỗ trợ chứ không thay thế trí óc của con người”
Bên cạnh kiến thức chuyên môn, GS.TS Mai Thanh Phong dành phần đáng kể trong bài phát biểu để nói với tân sinh viên về những năng lực cần thiết trong bối cảnh môi trường học tập và làm việc đang thay đổi nhanh chóng.
Theo ông, với hành trang là nền tảng năng lực của mỗi cá nhân và bệ phóng từ hệ sinh thái đào tạo của nhà trường, sinh viên vẫn cần chuẩn bị những tố chất và nguyên tắc cốt lõi: tinh thần tự lập để trưởng thành, chủ động thích ứng trước những thay đổi, dám khác biệt để theo đuổi đam mê và luôn hướng đến những mục tiêu dài hạn.
Đặc biệt, khi trí tuệ nhân tạo đang xác lập những điều kiện phát triển mới và người học ngày càng có khả năng dựa vào công nghệ để giải quyết vấn đề, Trường ĐH Bách khoa cũng thay đổi chiến lược đào tạo để thích ứng, trong đó chú trọng tư duy đổi mới sáng tạo, kỹ năng mềm và năng lực số.
Từ năm 2026, Trường triển khai học kỳ doanh nghiệp, cho phép sinh viên thực tập từ 4-6 tháng thay vì 2 tháng như trước đây nhằm tăng cường thực hành, trải nghiệm thực tế và rèn luyện năng lực nghề nghiệp trước khi ra trường. Nhà trường cũng thúc đẩy các hoạt động đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp để sinh viên có cơ hội vận dụng kiến thức, phát triển ý tưởng thành sản phẩm hoặc dự án kinh doanh.
Trong những thay đổi đó, AI được Hiệu trưởng Trường ĐH Bách khoa nhìn nhận là công cụ mà sinh viên cần biết khai thác, nhưng không thể thay thế những năng lực cốt lõi của con người.
“Tôi mong rằng các em hãy sử dụng AI một cách thông minh, xem AI là công cụ hỗ trợ chứ không thay thế trí óc của con người, luôn giữ vững tư duy độc lập, khả năng kiểm chứng, tính trung thực và trách nhiệm với những gì AI mang lại”, GS.TS Mai Thanh Phong nhắn nhủ.
Khép lại bài phát biểu, GS.TS Mai Thanh Phong gửi đến tân sinh viên khóa 2026 thông điệp về tinh thần dấn thân và những giá trị cần vun đắp trong hành trình phía trước. “Tôi chúc các em sẽ luôn mang theo niềm tự hào là sinh viên Trường ĐH Bách khoa để phấn đấu học tập, rèn giũa bản thân, dám thử sức và dám dấn thân để tích lũy cho mình các giá trị bền vững mà không một công cụ AI nào có thể thay thế”, GS.TS Mai Thanh Phong gửi gắm.