Phát biểu tại phiên họp, GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai – Giám đốc ĐHQG-HCM nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao gắn với hoạt động khoa học và công nghệ, đồng thời cho rằng áp lực triển khai các chỉ tiêu là điều khó tránh khỏi. Theo đó, ĐHQG-HCM đã tổ chức nhiều phiên làm việc với các đơn vị, trực tiếp trao đổi với đội ngũ nhà khoa học, tuy nhiên thực tế cho thấy vẫn còn khoảng cách trong nhận thức và cách thức triển khai giữa các trường. Trong bối cảnh mới, những chỉ tiêu đòi hỏi các đơn vị phải vừa thực hiện, vừa rà soát, điều chỉnh và phối hợp chặt chẽ. ĐHQG-HCM sẽ tiếp tục tổ chức các buổi làm việc chuyên sâu, yêu cầu sự tham gia đầy đủ của lãnh đạo các cấp nhằm thống nhất nhận thức, giải pháp và duy trì trao đổi thường xuyên trong quá trình triển khai.

Định hướng thực hiện chỉ tiêu hiệu quả

Theo GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai, bối cảnh thực tiễn đặt ra yêu cầu triển khai đồng bộ các giải pháp trong đào tạo, khoa học công nghệ và hợp tác quốc tế, coi đây là các trụ cột có mối liên kết chặt chẽ, không thể tách rời. Để có nguồn lực, các đơn vị buộc phải chủ động đề xuất nhiệm vụ, dự án cụ thể; bởi kinh phí chỉ được phân bổ khi gắn với kế hoạch và sản phẩm đầu ra rõ ràng. Trong bối cảnh ngân sách nhà nước còn hạn chế, ĐHQG-HCM đang nỗ lực làm việc với các bộ, ngành để tìm kiếm nguồn hỗ trợ, đồng thời khuyến nghị các đơn vị tích cực khai thác thêm nguồn lực từ doanh nghiệp, chương trình mục tiêu quốc gia và các kênh hợp tác quốc tế.

Liên quan đến phát triển nguồn nhân lực nghiên cứu, GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai nhấn mạnh cần đẩy mạnh đào tạo nghiên cứu sinh thông qua việc yêu cầu đội ngũ thạc sĩ tiếp tục học lên tiến sĩ, đồng thời chủ động tuyển dụng và nuôi dưỡng nguồn nhân lực trẻ chất lượng cao. Hoạt động đào tạo phải gắn chặt với nhiệm vụ khoa học công nghệ và cơ chế tài chính cụ thể, trong đó nghiên cứu sinh được hỗ trợ thông qua các đề tài, dự án và gắn với chỉ tiêu công bố khoa học để đảm bảo điều kiện học tập toàn thời gian. Lãnh đạo ĐHQG-HCM đề xuất các đơn vị rà soát, phân loại lại đội ngũ giảng viên theo hướng tách biệt tương đối giữa giảng dạy và nghiên cứu, giảm tải các nhiệm vụ hành chính cho nhóm giảng viên nghiên cứu, từ đó tạo điều kiện phát huy năng lực chuyên môn. Đồng thời, đơn vị cần tận dụng linh hoạt các cơ chế tài chính từ khoa học công nghệ để bù đắp khó khăn về học phí nghiên cứu sinh trong bối cảnh chưa có nguồn ngân sách ổn định.

Ở góc độ hệ thống, ĐHQG-HCM đang thúc đẩy mạnh mẽ hoạt động khoa học công nghệ theo hướng gắn với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và địa phương, thông qua các nhiệm vụ đặt hàng và các cụm, chuỗi đề tài liên ngành. Bên cạnh đó, ĐHQG-HCM định hướng phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, hình thành các trung tâm nghiên cứu xuất sắc theo lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ sinh học, năng lượng…, với sự tham gia của các nhà khoa học trong toàn hệ thống nhằm tập trung nguồn lực và nâng cao vị thế học thuật.

Về quốc tế hóa và nâng cao năng lực cạnh tranh, ĐHQG-HCM xác định việc thu hút sinh viên quốc tế, đặc biệt ở bậc sau đại học, là yếu tố quan trọng gắn với xếp hạng đại học. Các đơn vị cần chủ động xây dựng chính sách học bổng, phát triển chương trình đào tạo bằng tiếng Anh, thúc đẩy trao đổi tín chỉ và hợp tác đào tạo quốc tế. Đồng thời, hệ thống cần có giải pháp đồng bộ về hạ tầng như ký túc xá, hỗ trợ chi phí sinh hoạt ban đầu để tạo sức hút đối với người học quốc tế. Song song đó, ĐHQG-HCM cũng đang nghiên cứu thành lập các quỹ hỗ trợ nghiên cứu và đào tạo nhằm huy động thêm nguồn lực xã hội hóa, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo sau đại học.

Tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong triển khai

Tại phiên họp, đại diện các ban chức năng của ĐHQG-HCM đã báo cáo tình hình triển khai các chỉ tiêu. Cụ thể, sau khi ban hành các biểu mẫu hướng dẫn, các đơn vị thành viên, trực thuộc ĐHQG-HCM đã tiếp thu và cụ thể hóa các chỉ tiêu được giao, đồng thời phân công đại diện Ban Giám hiệu và lãnh đạo phụ trách theo dõi, triển khai. Công tác báo cáo tiến độ được đề xuất thực hiện định kỳ hằng tháng nhằm đảm bảo tính đồng bộ và kịp thời.


Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng ghi nhận những khó khăn, vướng mắc. Trong lĩnh vực đào tạo, nguồn tuyển sau đại học, đặc biệt là nghiên cứu sinh, vẫn còn hạn chế; việc gắn kết đào tạo với doanh nghiệp gặp nhiều thách thức do năng lực tiếp nhận chưa đồng đều, cùng với khó khăn trong xây dựng thời khóa biểu hài hòa giữa học tập và thực hành. Bên cạnh đó, năng lực tiếng Anh của người học tiếp tục là một rào cản đáng kể.

Ở lĩnh vực khoa học và công nghệ, các đơn vị phản ánh vướng mắc về cơ chế giao quyền chủ nhiệm đề tài cho nghiên cứu sinh, áp lực về chỉ tiêu công bố quốc tế và hợp tác học thuật ngày càng gia tăng. Song song về quản trị đại học, việc thúc đẩy gắn kết thực tiễn như đưa giảng viên đến doanh nghiệp hoặc thu hút chuyên gia từ thực tiễn tham gia giảng dạy còn gặp rào cản từ các quy định liên quan đến quản lý công chức, viên chức. Đồng thời, bài toán thu hút, tuyển dụng và giữ chân đội ngũ chuyên gia đầu ngành vẫn chưa có lời giải xác đáng. Ngoài ra, về tài chính, việc triển khai yêu cầu nghiên cứu sinh tham gia trao đổi học thuật dài hạn ở nước ngoài, cùng với chính sách miễn học phí, vẫn cần được tiếp tục nghiên cứu và cân đối.chính sách miễn học phí cũng đang gặp khó khăn.

Kết luận, GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai nhấn mạnh tinh thần chủ động, quyết liệt của các đơn vị trong triển khai, tăng cường phối hợp và trao đổi thường xuyên với ĐHQG-HCM. Theo lãnh đạo ĐHQG-HCM, áp lực không chỉ riêng hệ thống mà là bối cảnh chung của cả nước, do đó các đơn vị cần chủ động thích ứng, thống nhất nhận thức và hành động để từng bước hoàn thành các chỉ tiêu chiến lược đã đề ra.